Chỉ số P/E là gì? P/E là gì trong chứng khoán (Cách tính P/E chi tiết 2021)

P/E là gì trong chứng khoán
Nguyễn Văn Đang

Nguyễn Văn Đang

Chia sẻ:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Khi mới bắt đầu chập chững tìm hiểu về đầu tư chứng khoán thì bạn sẽ nhìn thấy những bài viết về định giá cổ phiếu bằng chỉ số (hệ số) P/E. Vậy chỉ số P/E là gì trong chứng khoán? Tính chỉ số P/E như thế nào để xác định được cổ phiếu đang được định giá thấp để đầu tư?

Trong bài viết này, Đang sẽ hướng dẫn chi tiết cho bạn về chỉ số (nhiều người còn gọi là hệ số) P/E và cách áp dụng P/E trong chứng khoán để định giá cổ phiếu trước khi đầu tư để tránh bị “hố hàng” nhé.

Qua bài viết này bạn sẽ hiểu được:

  • Chỉ số P/E là gì trong chứng khoán
  • Cách tính P/E chi tiết
  • Áp dụng P/E như thế nào
  • Công thức định giá cổ phiếu bằng P/E
  • Những lưu ý khi áp dụng P/E khi định giá cổ phiếu

Chỉ số P/E là gì trong chứng khoán

Trên thị trường chứng khoán chỉ số P/E được sử dụng rất nhiều để xem xét việc mua cổ phiếu của một công ty nào đó. Việc xem P/E sẽ giúp bạn biết được cổ phiếu đó đang được định giá cao hay thấp để tránh việc mua cổ phiếu lúc nó đang bị định giá quá cao nếu mua thì sẽ có nguy cơ lỗ vốn.

Chỉ số P/E là gì?
Chỉ số P/E (viết tắt của Price to Earning ratio) là chỉ số đánh giá mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu (Price) và thu nhập trên một cổ phiếu (EPS).

Công thức tính chỉ số P/E:

P/E = Giá thị trường của cổ phiếu (Price)/Thu nhập trên một cổ phiếu (EPS)

P/E được hiểu là số năm thu hồi vốn đầu tư nếu bỏ vốn đầu tư vào doanh nghiệp với điều kiện doanh nghiệp tăng trưởng không đổi. Hoặc là bạn chấp nhận bỏ bao nhiêu đồng để đổi lấy 1 đồng lợi nhuận thu được từ cổ phiếu.

Ví dụ về chỉ số P/E:

CTCP Tập đoàn Vin Group (Mã: VIC) hiện có P/E là 62.80.

Ví dụ về chỉ số P/E của Vin Group

Như ảnh ở trên bạn có thể thấy P/E của tập đoàn Vin Group là 62.80. Như vậy có thể hiểu là nhà đầu tư chấp nhận bỏ ra 62.80 đồng để đổi lấy 1 đồng lợi nhuận từ cổ phiếu Vin Group (VIC). Hoặc là khi bỏ vốn đầu tư mua cổ phiếu VIC thì bạn sẽ mất 62 năm để thu hồi được vốn nếu nó tăng trưởng không đổi.

Cách tính P/E chi tiết

Công thức tính P/E:

P/E= Giá thị trường của cổ phiếu (Price)/Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS)

Để tính được P/E thì bạn cần tìm hai yếu tố là giá thị trường của cổ phiếu (Price) và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Trong đó quan trọng nhất là EPS.

EPS là phần lợi nhuận mà công ty phân bổ cho mỗi cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường. Nó thể hiện khả năng sinh lời của công ty khi cổ đông nắm giữ cổ phiếu.

EPS thường được gọi là lãi cơ bản trên mỗi cổ phiếu hoặc thu nhập trên mỗi cổ phiếu.

Công thức tính EPS:

EPS= (Lợi nhuận sau thuế – cổ tức của cổ phiếu ưu đãi)/ Số lượng cổ phiếu đang lưu hành

Trong đó số lượng cổ phiếu đang lưu hành có thể là:

  • Số lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành (sẽ cho kết quả chính xác hơn).
  • Số lượng cổ phiếu lưu hành vào cuối kỳ (thuận tiện hơn nhưng sẽ bị nhiễu).

Để đơn giản việc tính toán thì người ta thường dùng số lượng cổ phiếu lưu hành vào cuối kỳ. Và trong bài này mình cũng dùng cách đó mặc dù nó không chính xác bằng cách lấy số lượng cổ phiếu đang lưu hành.

Ví dụ về cách tính P/E của Thế giới di động năm 2020

Để bạn hiểu rõ hơn về cách tính P/E và hiểu về P/E là gì trong chứng khoán thì mình sẽ ví dụ thực tiễn tính P/E với một doanh nghiệp khá nổi tiếng là Thế giới di dộng (Mã: MWG).

P/E là gì, cách tính P/E của thế giới di động

Thường họ sẽ ghi EPS trên báo cáo tài chính. Nếu bạn không tìm được mục lãi cơ bản trên cổ phiếu (EPS) thì bạn hoàn toàn toàn có thể tự tính được bằng công thức mà Đang nêu ở trên.

  • Bước 2: Tìm giá thị trường của cổ phiếu (Price)

Tìm giá thị trường của cổ phiếu rất đơn giản, bạn có thể tìm trên các bảng giá chứng khoán hoặc dữ liệu từ các trang báo như vietstock.vn hoặc cafef.vn

Tìm giá thị trường của MWG

Mình sẽ lấy giá đóng cửa phiên cuối năm 2020 để tính P/E cho cổ phiếu MWG, ở trên mình đã tìm được giá đóng cửa cuối phiên của MWG vào cuối năm 2020 là 118,900 đồng.

  • Bước 3: Tính P/E của cổ phiếu MWG

Sau khi đã tìm được Price và EPS của MWG thì bạn sẽ thế nó vào công thức để tính ra P/E. Lấy giá thị trường (Price) chia cho lãi cơ bản trên mỗi cổ phiếu (EPS) bạn sẽ được 13,7 (118,900/8,654). Như vậy bạn đã tính thành công P/E của MWG là 13,7 điều này có nghĩa nhà đầu tư sẵn sàng trả 13,7 đồng để đổi lấy 1 đồng lợi nhuận từ cổ phiếu MWG hoặc nếu mua cổ phiếu MWG thì bạn sẽ mất 13 năm để thu hồi lại được vốn với trường hợp MWG tăng trưởng không đổi.

Xem chỉ số P/E nhanh

Hiện nay có nhiều website đã tính sẵn cho bạn chỉ số P/E này, bạn chỉ cần nhập thông tin mã chứng khoán là có thể xem được P/E của cổ phiếu. Rất tiện lợi cho bạn nếu bạn không muốn mất thời gian tính toán.

Đây là một ví dụ về xem nhanh P/E của cổ phiếu tại Cafef, bạn cũng có thể xem tại các trang web khác như cafebiz.vn hoặc vietstock.vn

Xem chỉ số P/E nhanh trên cafef

Cách này tuy rất nhanh nhưng bạn sẽ không so sánh được P/E của doanh nghiệp mình chọn với các doanh nghiệp cùng ngành khác. Bạn cần phải xem thủ công và so sánh với doanh nghiệp khác để định giá xem cổ phiếu mình chọn đang là đắt hay rẻ.

Áp dụng P/E trong chứng khoán để định giá cổ phiếu

Để đánh giá một doanh nghiệp bằng P/E thì bạn cần phải hiểu P/E thấp hoặc cao nó cho chúng ta biết điều gì. Bạn đừng nhìn P/E cao hoặc thấp mà đánh giá ngay cổ phiếu đó là đắt hay rẻ khi mới chỉ nhìn vào đó.

Trước tiên mình sẽ nói qua về P/E thấp và cao nó sẽ phản ánh điều gì, từ đó bạn sẽ có cơ sở để tiếp tục đánh giá doanh nghiệp có đang tốt hay đang làm ăn thua lỗ.

Chỉ số P/E thấp

Có rất nhiều lý do để một doanh nghiệp có chỉ số P/E thấp. Nó có thể đến từ việc doanh nghiệp đang kinh doanh hiệu quả, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) tăng cao khiến P/E thấp. Lúc này có thể nói đây là trường hợp cổ phiếu đang bị định giá thấp và phù hợp để đầu tư vào nó.

Tuy nhiên P/E thấp nó cũng phản ánh rằng doanh nghiệp có thể đang kinh doanh kém hiệu quả, các cổ đông bán cổ phiếu ra làm giá (Price) giảm dẫn đến P/E thấp.

Và một điều nữa cũng dẫn đến P/E thấp là do việc doanh nghiệp có những khoản thu nhập bất thường (thanh lý tài sản, lợi nhuận từ việc đầu tư tài chính,…). Những khoản thu nhập này sẽ không kéo dài mà chỉ diễn ra một lần, vì vậy nó sẽ không bền vững như hoạt động kinh doanh của công ty.

Chỉ số P/E cao

Khi P/E cao thì có thể những nhà đầu tư đang muốn trả một khoản “kếch xù” để đổi lấy 1 đồng lợi nhuận của doanh nghiệp. Lúc này nhà đầu tư đánh giá cao triển vọng phát triển của doanh nghiệp.

Nhưng chỉ số P/E cao cũng có thể phản ánh rằng doanh nghiệp đang kinh doanh kém hiệu quả dẫn đến EPS giảm làm cho P/E tăng cao. Lúc này cổ phiếu đã không còn hấp dẫn vì không ai muốn mua một cổ phiếu của doanh nghiệp làm ăn kém cả.

P/E thấp P/E cao
Công ty làm ăn kinh doanh tốt làm EPS tăng cao nên P/E thấp Do nhà đầu cơ đẩy giá cao nhưng EPS thấp
Do khoản thu nhập bất thường của công ty khiến chỉ số P/E thấp Có thể vì công ty làm ăn kém hiệu quả, EPS thấp nên P/E cao
Do nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào công ty nên bán cổ phiếu khiến giá giảm dẫn đến P/E thấp Công ty làm ăn kinh doanh tốt, nhà đầu tư chấp nhận mức giá cao để mua cổ phiếu công ty

Vậy thì P/E cao hay thấp mới là tốt?

Như mình đã nói ở trên, không có một quy chuẩn nào cho việc đánh giá P/E cao hay thấp là tốt cả. Mỗi cái nó sẽ phản ánh một số điểm mạnh, yếu của doanh nghiệp vì vậy không thể định giá công ty nếu chỉ xem một mình nó. Để định giá bằng P/E thì bạn cần phải so sánh nó với các doanh nghiệp cùng ngành và cùng năng lực với công ty mình chọn.

Đến cả những chuyên gia trong ngành chứng khoán họ cũng không thể định giá nếu chỉ nhìn vào P/E của một doanh nghiệp, để định giá bằng P/E thì cần so sánh những doanh nghiệp cùng ngành và xem báo cáo tài chính để biết được tình hình tài chính và kinh doanh của công ty có đang phù hợp với mức P/E hay không.

Một vài ví dụ về P/E trong chứng khoán

Để rõ hơn thì mình sẽ cho bạn xem một vài ví dụ minh hoạ về P/E trong chứng khoán để bạn có một cái nhìn tổng quan hơn qua mỗi trường hợp.

Chỉ số P/E của công ty Vin Group (Mã: VIC)

Có một sự thật là P/E của VIC luôn cao qua các năm, thậm chí cao hơn trung bình của ngành.

Hệ số P/E của VIC

Như bạn thấy ở ảnh trên, P/E của VNM năm 2020 là 66.97. Điều này có nghĩa là bạn phải bỏ 66.97 đồng để có 1 đồng thu nhập từ cổ phiếu VIC hoặc là bạn phải mất 66 năm để thu hồi được vốn bỏ ra nếu đầu tư vào VIC trong trường hợp công ty vẫn giữ vững mức tăng trưởng.

Lúc này bạn sẽ nghĩ VIC là một cổ phiếu tồi? Và bạn cho rằng nó đang bị định giá quá cao, đang kinh doanh không hiệu quả? Vậy thì bạn hãy nhìn biểu đồ giá của VIC ở dưới nhé.

Giá của cổ phiếu VIC luôn tăng cao dù P/E cao

Như bạn thấy đó, giá cổ phiếu của Vin Group (VIC) liên tục tăng cao qua các năm mặc dù P/E của nó đang rất cao. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư đang rất kỳ vọng về tốc độ tăng trưởng của VIC trong tương lai, vì vậy nhà đầu tư sẵn sàng bỏ đến 66.97 đồng để thu được 1 đồng lợi nhuận từ cổ phiếu VIC.

Chỉ số P/E của công ty FAROS (Mã: ROS)

Nếu bạn nhìn vào P/E Vin Group mà nghĩ rằng nó cao là sẽ tăng trưởng tốt, công ty làm ăn phát đạt thì có lẽ bạn đã nhầm. Không phải lúc nào P/E cao cũng là công ty tốt như Vin Group. Bạn hãy nhìn vào P/E của cổ phiếu ROS ở dưới.

P/E của công ty FAROS (ROS)

P/E của ROS còn khủng hơn cả Vin Group, nếu chỉ nhìn vào P/E Vin Group mà so ROS rồi lập luận là vì nó là công ty tốt, cổ phiếu tốt mà nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao để mua cổ phiếu ROS thì đó là một…sai lầm. Để biết tại sao lại là sai lầm thì bạn hãy nhìn vào biểu đồ giá của ROS bên dưới.

Giá cổ phiếu ROS

Cổ phiếu ROS hiện tại có giá chưa bằng 1 ly trà đá vỉa hè. Nếu bạn mua cổ phiếu này thì chắc số tiền bỏ ra đầu tư đã “không cánh mà bay”. Vì vậy P/E cao đã không có ý nghĩa gì đối với cổ phiếu này. Vậy tại sao P/E của ROS lại cao như vậy? Hãy nhìn vào EPS của ROS.

EPS của ROS rất thấp

EPS của ROS qua 4 năm chỉ có năm 2017 là gần 2000 đồng còn 3 năm gần đây chỉ tầm 300 đồng, thậm chí năm 2020 chỉ có 2 đồng! Điều này đã dẫn đến việc P/E cao vì mất cân bằng giữa giá và EPS.

Nếu bạn chỉ nhìn vào P/E cao và ảo tưởng rằng ROS sẽ là Vin Group thứ 2 thì có lẽ bạn sẽ mất tiền vì nó sớm. Hãy nhớ không phải lúc nào P/E cao thì là do các nhà đầu tư sẵn sàng bỏ nhiều tiền để mau cổ phiếu mà còn là do EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) và giá dẫn đến P/E cao hoặc thấp.

Áp dụng P/E như thế nào để định giá cổ phiếu?

Có vô vàn cách để áp dụng vào định giá cổ phiếu nhưng đối với người mới, bạn chỉ mới đọc về bài viết chỉ số P/E là gì trong chứng khoán này thì Đang khuyên bạn nên áp dụng một trong hai cách dưới đây:

  • So sánh P/E với các doanh nghiệp cùng ngành, cùng năng lực: Cách này là đơn giản nhất đối với bạn nếu chưa hiểu nhiều gì về định giá cổ phiếu, bạn chỉ cần so sánh P/E của doanh nghiệp bạn chọn với các đối thủ cùng ngành của doanh nghiệp. Nếu bạn thấy doanh nghiệp mình chọn có P/E thấp hơn các doanh nghiệp khác thì…chúc mừng bạn có thể đó là một món hời cho bạn.

Ví dụ: Nếu doanh nghiệp bạn chọn để phân tích có P/E là 10 và đối thủ cùng ngành, năng lực với doanh nghiệp bạn chọn lên có P/E lên tới 15. Vậy thì tại sao bạn lại không mua ngay cổ phiếu của doanh nghiệp bạn chọn? Rõ ràng cùng năng lực với nhau nhưng khả năng hoàn vốn của công ty bạn chọn nhanh hơn một nửa so với đối thủ.

  • So sánh P/E hiện tại với quá khứ: Nếu bạn muốn mua cổ phiếu của một doanh nghiệp tốt, làm ăn phát đạt nhưng không biết cổ phiếu hiện tại đang đắt hay rẻ thì có thể so sánh P/E hiện tại với quá khứ của doanh nghiệp. Nếu P/E hiện tại đang thấp hơn quá khứ thì có thể cổ phiếu vẫn đang được định giá rẻ so với quá khứ.

Công thức định giá cổ phiếu bằng P/E với EPS

Đây là công thức định giá cổ phiếu bằng EPS với P/E rất đơn giản mà mình nghĩ ai cũng có thể sử dụng được. Bạn hãy thử áp dụng công thức này để định giá cổ phiếu xem cổ phiếu mình định mua đã vượt qua giá trị thực chưa nhé!

Giá trị thực cổ phiếu= EPS x P/E

Ví dụ:

Hệ số P/E của VIC

P/E của Vin Group năm cuối năm 2020 là 66.97 và EPS là 1,616.00. Áp dụng công thức ở trên ta có giá trị thực của cổ phiếu Vin Group là 108.223 đồng (66.97 x 1,616.00). Như vậy đầu năm cuối năm 2020 (hay đầu năm 2021) giá trị thực của cổ phiếu Vin Group là 108.223 đồng.

Giá của cổ phiếu VIC luôn tăng cao dù P/E cao

Bạn chú ý đến giá của cổ phiếu Vin Group đầu năm 2021 giá của nó mới chỉ tầm 100.000 đồng, nếu bạn mua cổ phiếu với định giá 108.223 đồng thì có lẽ bạn đã chốt lời một cách hoàn hảo khi giá tăng vọt lên 130.000 đồng vào tháng 3-4.

Bạn có thể áp dụng rồi xem tính hiệu quả của nó nhé. Nhưng bạn cần phải tìm hiểu thêm và đọc báo cáo tài chính nếu muốn đầu tư thành công, chỉ dựa vào công thức này thì khó có thể qua mắt được những thủ đoạn “xào nấu” giá trị thực của doanh nghiệp.

Ngoài ra công thức này cũng bị ảnh hưởng nếu doanh nghiệp làm ăn thua lỗ và EPS bị âm, lúc này kết quả bạn tính sẽ không còn ý nghĩa vì nó là một con số âm tròn trịa.

Một số lưu ý khi dùng chỉ số P/E

Tuy P/E rất tốt và dễ dùng nhưng nó cũng có nhiều khuyết điểm mà bạn nên biết để tránh “thần thánh” nó quá đà. Một số khuyết điểm của P/E có  thể kể đến như:

  • Dễ bị bóp méo do các thủ thuật kế toán
  • Không đưa ra phản ánh đúng về tình trạng công ty, nhiều công ty có P/E cao cũng có thể là công ty tốt hoặc công ty không tốt, P/E thấp cũng vậy vì giá trị của P/E phụ thuộc vào giá và EPS, nếu giá cổ phiếu công ty cao mà công ty không thể làm ra lợi nhuận cho cổ phiếu của cổ đông thì P/E tính ra sẽ rất cao, và ngược lại
  • Chỉ số P/E sẽ không có ý nghĩa nếu chỉ có một mình, bạn cần phải so sánh nó với những chỉ số khác hoặc so sánh nó với các công ty khác cùng ngành.

Lời kết

Như vậy là bạn đã biết được chỉ số P/E là gì, cách tính chỉ số P/E chi tiết và áp dụng P/E trong định giá chứng khoán, cổ phiếu. P/E là một chỉ số đắc lực nhưng đơn giản để cho bạn có một cái nhìn tổng quan về cổ phiếu.

Bạn có “tẩu hoả nhập ma” khi đọc bài viết này không? Nếu không thì chúc mừng bạn đã có một kiến thức nền để đầu tư chứng khoán, còn nếu bạn không hiểu gì về P/E thì hãy để lại bình luận phía dưới để mình giải đáp nhé.

Một số bài viết có thể bạn thích:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0 0 votes
Đánh giá bài viết
Share on facebook
Share
Share on linkedin
Share
Share on twitter
Twitter
Nguyễn Văn Đang

Nguyễn Văn Đang

Xin chào! Tôi là Đang, kẻ đứng sau blog này. Tôi viết blog partime, hướng dẫn bạn cách kỹ quản lý tài chính cá nhân & đầu tư chuyên nghiệp. Bạn cũng có thể kết nối với Đang qua FacebookTwitter.

Bạn cũng sẽ thích:

guest
0 BÌNH LUẬN
Inline Feedbacks
Xem tất cả bình luận
0
Bạn thích bài viết này? Hãy để lại bình luận nhé!x
()
x

— Phát triển bản thân với —

Thông tin giá trị & luôn luôn miễn phí.

Không spam – Một tuần 2 email